STEM Paridaens

Waarom gaan we toch nog best eens naar de maan?

Misschien reserveerde je al een boarding pass… ? 😉

Dit zijn mogelijks interessante redenen “waarom we best nog eens naar de maan gaan”…

Op de maan zijn verschillende dingen te vinden die wetenschappelijk, technologisch én mogelijk economisch interessant zijn voor de aarde:

1. Helium-3

• Een zeldzame isotoop op aarde, maar relatief veel aanwezig in maanbodem.
• Potentieel brandstof voor kernfusie: schoon, veel energie, nauwelijks radioactief afval.
• Fusie met helium-3 is nog experimenteel, maar zeer veelbelovend voor toekomstige energievoorziening.

2. Water (ijs)

• Gevonden in permanente schaduwkraters bij de polen.
• Belangrijk omdat het kan worden gesplitst in waterstof en zuurstof:
  • drinkwater
  • zuurstof om te ademen
  • raketbrandstof
• Dit maakt ruimtemissies goedkoper (brandstof “tanken” in de ruimte).

3. Zeldzame metalen en mineralen

• Zoals titanium, aluminium, magnesium en zeldzame aardmetalen.
• Interessant voor high-tech toepassingen (batterijen, elektronica, lucht- en ruimtevaart).
• Maanmateriaal kan mogelijk direct worden gebruikt voor 3D-geprinte structuren in de ruimte.

4. Onveranderd geologisch archief

• De maan heeft geen erosie, water of tektoniek.
• Ze bewaart een geschiedenis van het vroege zonnestelsel die op aarde verloren is gegaan.
• Dit helpt ons begrijpen hoe de aarde is ontstaan.

5. Ideale plek voor astronomie

• Geen atmosfeer → extreem scherpe waarnemingen.
• De achterkant van de maan is afgeschermd van aardse radiosignalen:
  • perfect voor radioastronomie
  • beter begrip van het heelal en mogelijk exoplaneten

6. Testomgeving voor technologie

• Lage zwaartekracht en harde omstandigheden.
• Ideaal om technologie te testen die later op Mars of verder gebruikt wordt.

Kortom:
De maan is geen goudmijn in klassieke zin, maar wel een kennis-, energie- en technologiebron die op lange termijn enorme impact kan hebben op de aarde.

Peggy Whitson berichtte eens:
“We just went around the world together. It was spectacular!”

“Haar eerste ruimtevlucht was STS-111 naar het internationaal ruimtestation ISS met de spaceshuttle Endeavour en vond plaats op 5/6/2002 .
In totaal heeft zij (2023) vier ruimtevluchten op haar naam staan. In totaal maakte ze tien ruimtewandelingen.”

Ze keek naar de aarde…

Hier kan je de volledige documentaire zien.

“May 2017 NASA astronauts Peggy Whitson and Jack Fischer each wore a small high definition video camera during a spacewalk on the International Space Station; here, for the first time ever, we’ve cut together those video streams and added the space to ground audio so you can go out on the EVA with the astronauts and get a sense of what it’s like to be your own little spaceship.”

Hoe komt stroom in een batterij?

Belangrijke stof voor een oplaadbatterij: lithium.

Batterijen recycleren

Het klokhuis: batterij

Hoe geraken batterijen plat?

Kort antwoord: nee, batterijen lopen niet merkbaar leeg gewoon doordat je ze uit de verpakking haalt.

Hoe zit het precies?

• Ongebruikte batterijen ontladen langzaam uit zichzelf (chemische zelfontlading), maar dit gebeurt ook als ze nog in de verpakking zitten.
• Het feit dat je ze uit de verpakking haalt, versnelt dit proces niet.
• Alleen wanneer batterijen een geleider raken (bijvoorbeeld als de plus- en minkant elkaar of een metalen voorwerp aanraken), kunnen ze snel leeg raken of zelfs warm worden.
  → Dit kan gebeuren als losse batterijen in een lade liggen en tegen sleutels of munten komen.

Handige tips

• Bewaar losse batterijen bij voorkeur in een batterijdoosje zodat de polen elkaar niet raken.
• Hou ze op een koele, droge plek (maar niet in de koelkast).

Enkele tips:
Hier is een handig overzicht van hoe lang verschillende batterijtypes meegaan wanneer ze ongebruikt liggen (dus in verpakking of los, zolang de polen niet worden kortgesloten):

🔋 Houdbaarheid per type batterij

1. Alkaline (AA, AAA, C, D, 9V)

• Houdbaarheid: 5–10 jaar
• Zelfontlading: ~2–3% per jaar
• Opmerking: Blijven lang goed; meestal staat de “best before”-datum op de verpakking.

2. Lithium primaire batterijen (bijv. CR2032, AA lithium)

• Houdbaarheid: 10–20 jaar
• Zelfontlading: ~1% per jaar of minder
• Opmerking: Gaan het langst mee in ongebruikte toestand.

3. NiMH oplaadbare batterijen

• 2 varianten:
  • LSD (“Low Self-Discharge”) NiMH – zoals Eneloop
    • Houdbaarheid: 3–5 jaar
    • Zelfontlading: ~10% per jaar
  • Oudere NiMH-types
    • Houdbaarheid: 1–3 jaar
    • Zelfontlading: 20–50% per maand (!)
• Opmerking: Daarom komen “moderne” LSD-batterijen opgeladen uit de verpakking en blijven ze dat lang.

4. NiCd oplaadbare batterijen

• Houdbaarheid: 2–5 jaar
• Zelfontlading: ±10% per maand
• Opmerking: Worden weinig meer gebruikt; hoge zelfontlading.

5. LFP/Li-ion oplaadbare batterijen (zoals in powerbanks)

• Houdbaarheid: 2–10 jaar afhankelijk van kwaliteit
• Zelfontlading: 2–5% per maand
• Opmerking: Langdurige opslag op 40–60% lading is ideaal.

---

📌 Extra tips voor opslag

• Bewaar batterijen koel en droog (kamertemperatuur is prima).
• Vermijd hoge temperaturen – dat versnelt veroudering sterk.
• Houd oplaadbare batterijen niet volledig vol of leeg in langdurige opslag.
• Zorg dat losse batterijen niet tegen metaal komen (i.v.m. kortsluiting).

---

PROBA2 is een kleine ESA-satelliet met een wetenschappelijke missie om o.a. de actieve zon en de invloed ervan op de nabije aardomgeving te onderzoeken.

Proba-2 is de tweede in de reeks kleine Proba-satellieten (Project for On Board Autonomy). Hij wordt gebruikt om nieuwe en innovatieve technologieën te testen en is uitgerust met wetenschappelijke instrumenten gericht op zonne- en ruimteweerobservaties.

Proba-3 is ESA’s – en ’s werelds – eerste precisievluchtmissie in formatie. Samen zullen twee ruimtevaartuigen een kunstmatige zonsverduistering in de ruimte vormen, waarbij ze een nauwkeurig gecontroleerde schaduw van het ene platform naar het andere werpen om langdurig zicht te bieden op de zwakke corona van de zon.

(Dank aan de producenten voor de video’s voor educatief gebruik.)

• Educatieve schermtijd
• Leer coderen door games te spelen
• Verbind leren met de echte wereld met leuke onderwerpen
• Honderden activiteiten op maat gemaakt op basis van leeftijd, interesse en vaardigheden

Leer coderen door games te spelen

Deze leerinhouden vind je in Code Land:

• Wiskunde: basisbewerkingen, hoofdrekenen, oriëntatie, patroonherkenning, probleemoplossing

• Technologie: basisprogrammeerconcepten zoals sequenties, lussen, functies, voorwaarden, variabelen…

Taal: door middel van leesspelletjes werken we aan het leesbegrip en het opvolgen van instructies.

Oproep voor lesgevers Techniek- en Wetenschapsacademie.
Momenteel bereiden we ons voor op de kampen tijdens de schoolvakanties van de Techniek- en Wetenschapsacademie.
Tijdens deze kampen ontdekken kinderen en jongeren op een speelse manier de wondere wereld van wetenschap en techniek.
Om dit mogelijk te maken, zoeken we extra gemotiveerde lesgevers.
Hierbij dachten men specifiek aan de ouders van deze school.
Misschien bereiken we ouders die zin hebben om hun kennis en enthousiasme met kinderen te delen.
Zin om deel te nemen?
Lees meer.

De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA heeft een tof project.

Jij kan deelnemen aan een missie naar de maan.

Zo heet het: ‘Send Your Name with Artemis II’.

Jij kan hieronder gratis jouw naam insturen.

Dat kan nog tot 21 januari 2026. 

Die wordt volgend jaar in april (samen met vier astronauten) gelanceerd aan boord van de Artemis II-missie.

De namen worden verzameld op een SD-kaart die aan boord zal worden geladen.

“Artemis II is een belangrijke testvlucht in onze poging om opnieuw mensen op de maan te zetten en stappen te ondernemen voor toekomstige vluchten naar Mars”

In 2022 was de eerste proefvlucht, Artemis I, naar de maan en terug.
Dat was zonder bemanning.
Helaas waren daar heel wat technische mankementen.
Die moesten dus eerst worden opgelost.

Artemis II is een test.
De derde Artemis-missie zal ten vroegste in 2027 plaatsvinden en moet ook voor het eerst een vrouw op de maan brengen.

Openbare omroep VRT vertelt er ook over.

Al wat meer info over Artemis? (klik hier)

Garry Kasparov, de schaakgrootmeester komt op 21 oktober naar Antwerpen.
Hij gaat er een schaaksimultaan-voorstelling doen.

Your Next Move

Meer tips over schaken: hier.

WIE SPEELT MEE?
12 executives (partners)
1 special guest
2 politiekers
5 kinderen (via voorrondes op 18/10 @Antwerpse Zoo)

Genkenaar Dennis Vangeneugden, CEO van bouwbedrijf Kepler, schaakt volgende dinsdag in Antwerpen tegen legende Garry Kasparov.
De grootmeester neemt het in een simultaanwedstrijd op tegen twintig tegenstanders, onder wie premier Bart De Wever en ondernemer Marc Coucke.

Dennis ziet het schaakspel als een middel om strategisch en oplossingsgericht te leren denken. “Ik had mijn oudste zoon Liam, acht jaar, aangezet om te leren schaken en uiteindelijk ben ik erin meegezogen. Schaken kan je veel bijbrengen: analytisch denken. Je moet altijd een paar stappen vooruitdenken. Ik denk dat veel ondernemers goede schakers kunnen zijn. Bij een investering denk je toekomstgericht.” Zijn bouwbedrijf Kepler is gespecialiseerd in duurzame, energiezuinige woningen. “Net zoals bij schaken denken we drie zetten vooruit.”

Universele taal

“Schaken is een universele taal die jong en oud verbindt. Een kind van tien speelt tegen een zeventiger. Je kan het over de hele wereld spelen. Als we reizen, gaat mijn zoon altijd ergens schaken. Dit is het moment in de maatschappij om schaken in te zetten voor het maken van die verbinding met elkaar, met respect voor elkaar, want voor en na een partij moet je elkaar de hand schudden. Je leert verliezen zonder boosheid en je moet het doen met de pionnen die je nog hebt. Zo is het ook in het leven. Je hebt niet altijd alles in de hand.”
(met dank aan Het Nieuwsblad voor educatieve doeleinden)

Wat is een sluis?
Hoe werkt een sluis?

Het educatieve KLOKHUIS vertelt over de werking van sluizen.

“Het is weer van dattum…”
Dat is een uitdrukking om te zeggen dat er weer iets hetzelfde gebeurt.

Wel ja: een totale maansverduistering.
Je kan hier al meer info lezen over “maansverduistering”.

Hemel.waarnemen vertelt er ook over.
“In de avond van zondag 7 september 2025 vindt een totale maansverduistering plaats.
Hierbij beweegt de Maan zich door de schaduw van de Aarde, zodat er geen direct zonlicht meer op het maanoppervlak valt en de hele Maan veel donkerder is dan normaal.
Vanuit Nederland en België is het grootste gedeelte van de eclips zichtbaar, maar het begin moeten wij missen.”

 “De eclips begint om 17:28 uur en staat bij het maximum, om 20:12 uur, op een hoogte van circa 0° (in Utrecht).
De eclips eindigt om 21:57 uur. Een totale maansverduistering kan erg indrukwekkend zijn.
Tijdens de totaliteit, die duurt van 19:31 tot 20:54 uur, bevindt de Maan zich volledig in de kernschaduw van de Aarde en valt er geen direct zonlicht meer op de Maan.”

Hartelijk dank aan Hemel Waarnemen (voor educatieve doeleinden).

Zondagavond 7 september 2025: naar boven kijken dus!

Veel plezier.