We spraken al over “morse” en “morsecodes”.

In deze videoclip kan je meer leren over Marconi.
Maar ook Heinrich Herz, Alexander Popov en Édouard Branly komen aan bod.

De Wereldruimteweek 2026 (World Space Week) vindt plaats van 4/10 – 10/10/2026 .
Het is het grootste jaarlijkse ruimtevaartevenement ter wereld.
Het werd bedacht door de Verenigde Naties om de bijdrage van ruimtevaartwetenschap en -technologie aan de mensheid te vieren.

Dit leerden we al over het ISS.


Een blikvanger tijdens de Wereldruimteweek 2026 is de officiële samenwerking tussen het Europees Ruimtevaartagentschap (ESA) en The Pokémon Company International.
In-game evenement:
Spelers van Pokémon GO kunnen een speciaal digitaal evenement spelen met een “Astronaut Pikachu”.

Astronaut Pikachu:
Eerder dit jaar (van 11 april tot 17 juni 2026) vloog een Pikachu-knuffel mee naar het Internationaal Ruimtestation (ISS) met astronaut Sophie Adenot.

Tentoonstellingen:
Tijdens en na de ruimteweek worden er speciale ESA-Pokémon-tentoonstellingen georganiseerd in diverse Europese musea (waaronder het Belgische Euro Space Center).

Pokémon ESA

Hoe plant een golf zich voort?

Een golf is een trilling die zich voortplant.

Denk aan een lange slinky-veer.
Als je één kant beweegt, gaat de beweging door de veer heen.
De afzonderlijke windingen verplaatsen zich maar een klein stukje heen en weer, terwijl de golf verder reist.

Belangrijk
Het zijn vooral de trilling en de energie die zich voortplanten, niet het materiaal zelf.

1. Transversale golf

Bij een transversale golf trillen de deeltjes loodrecht op de richting waarin de golf zich voortplant.

Bijvoorbeeld:

Beweging van de deeltjes: ↕️
Richting van de golf: ➡️

Een eenvoudig voorbeeld is een touw.

Je beweegt het uiteinde van een touw op en neer.
Er ontstaat een golf die naar voren door het touw loopt.

Concrete voorbeelden:

• Golven aan het wateroppervlak
• Een golf in een touw
• Seismische S-golven bij aardbevingen

Makkelijk te onthouden:

Transversaal = dwars → de trilling gaat dwars op de richting van de golf.

2. Longitudinale golf ↔️

Bij een longitudinale golf trillen de deeltjes in dezelfde richting als waarin de golf zich voortplant.

Beweging van de deeltjes: ↔️
Richting van de golf: ➡️

Een slinky-veer is hiervoor ideaal:

████  ████       ████       ████
     →      →         →          →
          richting van de golf

Duw je een stukje van de slinky naar voren, dan worden de windingen op elkaar gedrukt. Daarna ontstaat een gebied waar de windingen verder uit elkaar staan.

Je krijgt afwisselend:

verdichting → verdunning → verdichting → verdunning

Deze verstoring beweegt door de veer.

En wat heeft dit met geluid te maken?

Geluid in de lucht is een longitudinale golf.

Wanneer bijvoorbeeld een luidspreker trilt:

1. De luidspreker duwt tegen de lucht.
2. De luchtdeeltjes komen dichter bij elkaar → verdichting.
3. Daarna bewegen ze weer uit elkaar → verdunning.
4. Die verdichtingen en verdunningen bewegen door de lucht.
5. Wanneer de golf ons oor bereikt, gaat ons trommelvlies trillen.
   “Het oor”
6. Onze hersenen ervaren die trillingen als geluid.

Je kunt dit met de leerlingen samenvatten:

Een geluidsgolf is een trilling die zich door de lucht voortplant. De luchtdeeltjes trillen heen en weer en geven de trilling door aan de volgende luchtdeeltjes.

Handig overzicht

Een eenvoudige klasproef

Met een slinky:

• Eén leerling houdt elk uiteinde vast.
• Transversaal: beweeg één uiteinde op en neer → de golf loopt naar de andere kant.
• Longitudinaal: duw één uiteinde kort naar voren en terug → je ziet verdichtingen en verdunningen door de veer lopen.

“De windingen bewegen niet van de ene kant naar de andere?”

Ze bewegen vooral heen en weer rond hun oorspronkelijke plaats.
De golf beweegt wel van de ene kant naar de andere.

Opgelet met je gehoor!

Meer uitleg over “geluid”.

Trilling, de veer en geluid

Schooltv: geluidsgolven

Woordenschat
de golf – de trilling – de beweging – de veer – de winding – de energie – het materiaal – het touw – het uiteinde – het wateroppervlak – de golf – de aardbeving – de richting – de luidspreker – het oor – het trommelvlies – de hersenen – het geluid – de geluidsgolf – het gehoor

loodrecht – op en neer – oorspronkelijk

transversale golf
longitudinale golf

Werkwoorden
zich voortplanten – plantte me voort – zich voortgeplant

Zij kunnen ook dansen op oudejaarsavond!
Deze dansende robots uit China zijn fantastisch en het zegt meer over de ‘kennis om te programmeren’ dan je op het eerste zicht zou zien/ denken.

Belangrijk wordt het om kinderen en jongeren aan te leren hoe ze zoiets kunnen programmeren.
Bij Coderdojo leren ze dit maandelijks. Robert uit het 5de gaat naar zo een cursus in Leuven.
Andere robots.

Kevin, 13 jaar krijgt hulp van robots.

Robot Zora helpt kinderen en ouderen.

Kindvriendelijke robot Probo.

Weldra ook ZILL-doelen bij dit onderwerp.

Dertien projecten kregen een tijd geleden van het Vlaams Audiovisueel Fonds steun voor de ontwikkeling (= maken) van games.
Jan programmeert robots samen met leerlingen.
Deze Smart Games konden we al bij Chris en Stefan zien.

De computermeester wist het reeds lang! Spelletjes kunnen kinderen (en volwassenen) helpen.
Ook Pepermunt weet hoe het moet.
Leerspellen zet alles op een rijtje.
Spelletjes.ik heeft ook wat spelletjes.
Natuurlijk heb je ook nog de echte spelletjes zonder computer. 
En Digitips helpt je zo op weg.

Dit is een game voor wat ouderen: over armoede. Poverty is not a game.

In deze clip uitleg in het Engels en Nederlands.

Weldra ook ZILL-doelen bij dit onderwerp.

“Door de mieren zorgvuldig te observeren/ bestuderen, willen wetenschappers eenvoudige systemen ontwikkelen. Op die manier kan een groep robotten zich op eenzelfde manier gedragen als een mierenkolonie.”

Dit leerden we al over de mieren op deze klasblog.

Knack-artikel.

Weldra ook ZILL-doelen bij dit onderwerp.

Coderdojo kon je in Leuven aan het station bezoeken en beleven bij Flanders DC. Blijkbaar zitten ze nu ergens in Kessel-lo.

De naam komt van “coderen” en dojo is Japans (uit het zenboeddhisme) voor “plaats van de weg” of “trainingsruimte”.

Samen staat de naam dus voor een trainingsruimte of club waar je leert programmeren. De beweging werd in 2011 opgericht in Ierland door James Whelton en Bill Liao.

“Over” Coderdojo.

CoderDojo is een non-profitbeweging die wereldwijd gratis bijeenkomsten organiseert voor jongeren van 7 tot 18 jaar om in clubverband te leren programmeren.
Op die Dojo’s leren jongens en meisjes programmeren, websites maken, apps en spelletjes ontwikkelen enzovoort. Ze ontmoeten gelijkgestemde deelnemers en laten elkaar zien waaraan ze gewerkt hebben. CoderDojo maakt van ontwikkelen en programmeren een superleuke, keigezellige en megatoffe leerervaring.
Robert uit het 5de leerjaar volgt er al cursus.

Ook hier hoor je hoe belangrijk het is om te kunnen programmeren.

Coderdojo Facebook.

Weldra ook ZILL-doelen bij dit onderwerp.

Heb je een vraag voor een astronaut?
Je kon ze stellen met SPACECONNECTSUS of via
asteroidday
Om 16u00 26.03.2020 start de Nederlandstalige uitzending op
ESA WEBTV

360° SHOW ‘ASTRONAUT’

Hoe beïnvloedt een langdurig verblijf in de ruimte het lichaam van een astronaut? Wel, onze testpiloot kan je er alvast meer over vertellen.

Er zijn nog een 1.300-tal kandidaten om astronaut te worden bij de ESA.
Daarvan zijn er 50 Belgen bij.

Nog 50 landgenoten kunnen astronaut worden: “Er is een goeie kans dat er een Belg wordt geselecteerd”

Frank De Winne

Leven in afzondering

Praten met een astronaut
Hiep hiep hoera voor Dirk


Paxi ESA

ESA-astronaut Matthias Maurer maakt de reis van zijn leven naar het internationale ruimtestation ISS

Jeugdbieb: Ver de ruimte in

Misschien een droom van jou…

Eens droomden Dirk Frimout en Frank De Winne ook over een ruimtereis…  

Op het VTM-journaal vertelden ze er ook over (geen link meer mogelijk).

ROB TV was er ook bij! (link niet meer mogelijk)

Weldra ook ZILL-doelen bij dit onderwerp.

De natuur op een kleine plek ontdekken…
Natuurpunt heeft een interessant trucje om de natuur te leren kennen.

Natuurherkenner in je broekzak met de app ObsIdentify

Weldra ook ZILL-doelen bij dit onderwerp.

Virussen verboden in de ruimte

Wat is een virus?
Deze video behoort tot een playlist over het Coronavirus.
Om het virus beter te begrijpen is het goed om te weten wat een virus is.
Hoe verspreidt het zich?
Waarom moeten besmette mensen in quarantaine?
Wat is vaccineren?
Deze animatie vertelt je in minder dan een minuut wat een virus is en hoe je lichaam ermee omgaat!

Chris Vosters legt het zo uit met tekeningen. (Engels)

Elke astronaut (die naar de ruimte vertrekt) moet eerst twee weken in quarantaine.
Hij of zij mag geen virussen of ziektekiemen meenemen naar het ruimtestation.

Astronaut Frank De Winne vertelt over ‘quarantaine’ in de ruimte.

Weldra ook ZILL-doelen bij dit onderwerp.